Δήμος Αγίου Βασιλείου, Νομός Ρεθύμνης, Περιφέρεια Κρήτης

Switch to desktop Register Login

Δήμος Αγίου Βασιλείου

Δήμος Αγίου Βασιλείου

Ο Δήμος Αγίου Βασιλείου είναι δήμος της περιφέρειας Κρήτης που συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Λάμπης και Φοίνικα. Η έκταση του νέου Δήμου είναι 354.33 τ.χλμ και ο πληθυσμός του 10.079 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Έδρα του νέου δήμου ορίστηκε το Σπήλι.

URL Ιστότοπου:

Γενικά στοιχεία

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:24 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κρύα Βρύση

{highslide type="img" url="lambis/dd/kria-vrisi/kria-vrisi01.jpg" captionText="Κρύα Βρύση" display=none} {/highslide}

Η Κρύα Βρύση βρίσκεται στη Ν.Α πλευρά της πρώην επαρχίας Αγίου Βασιλείου του Ν.Ρεθύμνης, στο ανατολικό διαμέρισμα του σημερινού Δήμου Λάμπης. Είναι χτισμένη στους νότιους πρόποδες του Κέδρους και σε υψόμετρο 520 μέτρων από τη θάλασσα.

Το προς βορράν ορεινό βραχώδες τοπίο της περιοχής μεταβάλλεται προχωρώντας νότια προς την ελαιόφυτη λεκάνη, που σχηματίζεται από το Κέρδος και τη Βουβάλα, το απέναντι βουνό. Η λεκάνη αυτή καταλήγει νοτιοανατολικά στην περιοχή του Πλατύ ποταμού, Νοτιοανατολικά επίσης, στο βάθος φαίνονται τα Αστερούσια όρη, η περιοχή γύρω από το Τυμπάκι, καθώς και το ύψωμα της Φαιστού. Νοτιοδυτικά, μέσα από το αντεστραμμένο οπτικό τρίγωνο που σχηματίζουν οι πλαγιές του Σιδερωτά και της Βουβάλας είναι ορατό ένα τμήμα του Λιβυκού πελάγους μέχρι τη Γαύδο.

Τα όρια του δημοτικού διαμερίσματος της Κρύας Βρύσης ορίζονται: Βόρεια από το Κέρδος και τις περιφέρειες των χωριών Βρύσες Αμαρίου και Άνω Μέρος, νότια από τη Βουβάλα και τις περιφέρειες των Μελάμπων και Σακτουρίων, ανατολικά από την περιοχή της Ορνές και την περιφέρεια των Μελάμπων και δυτικά από τον Ακουμιανό ποταμό και την περιοχή του Πλατανέ.

Από την Κρύα Βρύση περνά ο κεντρικός οδικός άξονας που συνδέει από το νότο το νομό Ρεθύμνης με το νομό Ηρακλείου. Απέχει 41 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και περίπου 90 από το Ηράκλειο. Επίσης βρίσκεται σε απόσταση 14 χλμ από το Σπήλι, 12 χλμ από την Αγία Γαλήνη, 17χλμ από την παραλία του Αγίου Παύλου και 18 χλμ από την παραλία της Τριόπετρας. Έχει τακτική συγκοινωνιακή σύνδεση -συχνότερη τους θερινούς μήνες- με το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.

Για τον επισκέπτη

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:23 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κισσός

«Η ΠΑΛΙΑ ΒΡΥΣΗ»

Κάτω από την κεντρική Πλατεία του χωριού και μεταξύ δύο αιωνόβιων πλατάνων βρίσκεται το παλιό υδραγωγείο ή παλιά βρύση, όπως χαρακτηριστικά λέγεται. Αποτελεί σπουδαίο έργο τέχνης με πλήθος διακοσμητικών στοιχείων.

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΣΣΟΥ

Το σημερινό κτίριο που βρίσκεται σε νοτιοανατολικό σημείο του χωριού αποπερατώθηκε το έτος 1947 και τα περισσότερα χρόνια λειτουργούσε σαν μονοθέσιο. Σήμερα δεν λειτουργεί και οι μαθητές δημοτικού μεταφέρονται στο κοντινό Σπήλι.

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΥΣ

Σε έκταση 600 περίπου στρεμμάτων, δημιουργήθηκε το 1985 από την Διεύθυνση Δασών Νομού Ρεθύμνης, ένα θαυμάσιο δάσος σε παραχωρηθείσα από την τότε Κοινότητα Κισσού έκταση. Η ποικιλία της χλωρίδας είναι μεγάλη, τόσο στα είδη των δένδρων που φυτεύθηκαν (Πεύκα, Κυπαρίσσια, Ακακίες κλπ.), όσο και στα αυτοφυή (Πρυνάρια, Αγριελιές και κάθε λογής θάμνοι και βότανα).

Ιστορικά Στοιχεία

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:23 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κισσός

Τρεις εκκλησίες βυζαντινής εποχής με θαυμάσιες αγιογραφίες και η παλιά βρύση που βρίσκονται μέσα στο χωριό.

Η Μονή του Αγίου Πνεύματος και τα ξωκλήσια του χωριού:

- Αγίας Παρασκευής
- Αγίου Γεωργίου και
- Αγίου Νικολάου.

Στου Κισσού τον Κάμπο βρίσκονται δύο νεότευκτες εκκλησίες:

- ο κυρίως ναός του οικισμού που είναι αφιερωμένος στον Άγιο Βασίλειο και
- ο πετρόκτιστος ιδιωτικός ναός της Αγίας Θωμαϊδος.

Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

Στη μέση του χωριού βρίσκεται ο ιερός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, ο οποίος είναι και ο ενοριακός ναός του χωριού. Έχει δώσει το όνομα του στην τοπική ενορία. Είναι δίκλιτος ναός, χωρίς τρούλο, καλαίσθητος και εξωραϊσμένος. Το νότιο κλίτος της Μεταμορφώσεως είναι κατάγραφο με αγιογραφίες.

Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του χωριού και εορτάζει στις 8 του Σεπτέμβρη, το Γεννέθλιο της Θεοτόκου. Διαθέτει αγιογραφίες και περίτεχνο καμπαναριό.

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ

Δυτικά του χωριού ευρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, ο οποίος γιορτάζει στις 26 Σεπτεμβρίου. Εσωτερικά είναι κατάγραφος με αγιογραφίες, οι οποίες σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση και έχουν έντονη ζωηρή απόχρωση. Σημαντικό είναι ότι στο ναό αυτό υπάρχουν δύο στρώματα αγιογραφιών, γεγονός το οποίο διακρίνεται σε ορισμένα σημεία όπου έχει καταστραφεί το εξωτερικό στρώμα και αποκαλύπτεται το εσωτερικό.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Η ίδρυση της Μονής Αγίου Πνεύματος χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το πιθανότερο είναι ότι η ίδρυσή της ανάγεται κατά το τέλος της δευτεροβυζαντινής περιόδου (961-1204 μ.Χ.) ή κατά τα χρόνια της πρώιμης Ενετοκρατίας στην Κρήτη.

Αρκετά Ενετικά (νοταριανά) έγγραφα αναφέρονται στη μονή κατά τα έτη 1635 και 1640, δηλαδή πριν την τουρκοκρατία, τα οποία πιστοποιούν ότι το μοναστήρι βρισκόταν σε άνθηση και πλήρη λειτουργία κατά το χρονικό αυτό διάστημα. Το ίδιο πιστοποιεί, λίγο αργότερα, έγγραφο του 1658, του ιεροδικείου Ρεθύμνης, μιας και η Κρήτη βρισκόταν υπό τούρκικη κυριαρχία. Έκτοτε αρκετά έγγραφα – Σουλτανικά φιρμάνια και Συνοδικά Σιγγιλιώδη Πατριαρχικά γράμματα - έχουν εκδοθεί για θέματα που αφορούσαν το μοναστήρι, κάποια από τα οποία διασώθηκαν στο αρχείο της Ιεράς Μονής Πρέβελη.

Λειτουργούσε ως αυτόνομη ενοριακή Μονή από την ίδρυσή της μέχρι την 15η Ιουνίου 1821, ημέρα που γνώρισε την τουρκική θηριωδία, καθώς Αμπαδιώτες Τούρκοι σε επέλαση τους σφαγίασαν τους μοναχούς και πυρπόλυσαν το κτιριακό συγκρότημα. Υπήρξε, μάλιστα, η πρώτη Μονή, η οποία καταστράφηκε από τους Τούρκους κατά την επανάσταση του 1821 στην Κρήτη.

Το μοναστήρι – ακατοίκητο πια - προσαρτήθηκε ως Μετόχι στο πλησιέστερο και ισχυρότερο τότε μοναστήρι του Πρέβελη και το έτος 1836 υπό τη σοφή καθοδήγηση του Επισκόπου Λάμπης Νικοδήμου Σουμπασάκη ιδρύθηκε και λειτούργησε στο Άγιο Πνεύμα η περιώνυμη «Σχολή του Αγίου Πνεύματος», η οποία αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα και μεγαλύτερα πνευματικά κέντρα της τουρκοκρατούμενης Κρήτης κατά το 19ο αιώνα.

Η εμβέλεια του πνευματικού αυτού κέντρου εκτεινόταν από τη νήσο Γαύδο, σ’ολόκληρη την Επαρχία Σφακίων και Αγίου Βασιλείου. Ενίοτε κάλυπτε και τις ανάγκες των επαρχιών Καινουρίου, Πυργιωτίσσης, Αμαρίου και της περιοχής του δυτικού Ρεθύμνου. Χιλιάδες Κρητικόπουλα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας θήτευσαν στο σεπτό αυτό χώρο και τράφηκαν πνευματικά, σωματικά και ψυχικά.

Στον περιβάλλοντα χώρο της Μονής υπάρχει μνημείο πεσόντων προς τιμήν των διακοσίων εθελοντών αγωνιστών που έπεσαν ηρωικά πολεμώντας τους Τούρκους στις 5 Δεκεμβρίου 1868.

Ήταν το στρατιωτικό σώμα του Δημητρίου Πετροπουλάκη, που ήρθαν στην Κρήτη για να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Κρητικούς.

Πρόσφατα, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων κ.κ. Ειρηναίος έκανε πράξη την επανίδρυση της μονής. Γίνονται συνεχείς προσπάθειες για την αναστύλωση και πλήρη λειτουργία της Μονής.

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Βρίσκεται σε μία μαγευτική τοποθεσία, κοντά σε πηγή με κρυστάλλινο παγωμένο νερό. Ανακαινίσθηκε το 2003 με προσφορές και κάθε είδους βοήθεια των κατοίκων του χωριού.

Γενικά στοιχεία

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:22 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κισσός

{highslide type="img" url="lambis/dd/kissos/kissos01.jpg" captionText="Κισσός" display=none} {/highslide}

Χωριό του Δήμου Λάμπης, σε απόσταση 33 χιλιομέτρων από το Ρέθυμνο και σε υψόμετρο 640 μέτρων. Το Τοπικό Διαμέρισμα Κισσού αποτελείται από δύο οικισμούς (Κισσός και Κισσού Κάμπος).

Ιδρύθηκε γύρω στον 9ο – 10ο αιώνα και πήρε το όνομά του από τους πολλούς πετροκισσούς που υπάρχουν στην περιοχή. Το 1583 αναφέρεται από τον Καστροφύλακα με 222 κατοίκους, το 1884 στο Δήμο Αγίου Πνεύματος (είχε έδρα τον Άρδακτο) με 181 Χριστιανούς και 27 Τούρκους και το 1900 με 214 κατοίκους.

Το 1928 υπάγεται στην κοινότητα Αρδάκτου με 247 κατοίκους και από το 1935 ιδρύεται ομώνυμη κοινότητα που περιλαμβάνει και του Κισσού τον Κάμπο. Το 1940 είχε 254 κατοίκους, το 1971 είχε 214, και το 1981 είχε 177 κατοίκους σύμφωνα με τις εκάστοτε απογραφές.

Βρισκόταν σε ακμή την Β’ Βυζαντινή περίοδο, όπως μαρτυρούν τα πολλά μνημεία που υπάρχουν μέχρι και σήμερα. Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι περισσότεροι Χριστιανοί κάτοικοι του εγκαταστάθηκαν κυρίως στην συνοικία Πέρα Ρούγα.

Ο οικισμός Κισσού Κάμπος άρχισε να δημιουργείται μετά την κατασκευή του Επαρχιακού δρόμου (περί το 1930) και τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αξιόλογη οικοδομική δραστηριότητα.

Το κλίμα του χωριού είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό με ελάχιστη υγρασία. Αυτό σε συνδυασμό και με τις πάμπολλες φυσικές ομορφιές, τα μνημεία και τη μοναδική θέα του χωριού, έχουν ως αποτέλεσμα το έντονο ενδιαφέρον ξένων παραθεριστών να αποκτήσουν εκεί μία κατοικία.

Οικισμός Αγαλλιανού

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:21 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κεραμέ



ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Ο Αγαλλιανός (εικ. 1) βρίσκεται σε υψόμετρο 280 μ., λίγο νοτιότερα τού Κεραμέ, και απέχει από το Ρέθυμνο 47 χιλιόμετρα, διακλάδωση δεξιά στο 36,5 χιλιόμετρο της αρτηρίας προς την Αγία Γαλήνη.

Στην περιοχή τ’ Αγαλλιανού έχουμε πολλά υπολείμματα διαλυμένων οικισμών, όπως ο Άι- Γιάννης ο Αλωτός, οι Λίγκρες (όπου το 1577, έχουμε εγκατάσταση ομώνυμου χωριού), το Πάνω και Κάτω Μετόχι και, πιθανόν, ακόμα, και η Κάτω Βρύση και ο Συριάτης, η Αγία Παρασκευή και τα Πετριανά στα νότια τού Αγαλλιανού. Στα χρόνια τής Ενετοκρατίας, πολύ πριν από το 1645, που κατακτήθηκε το διαμέρισμα τού Ρεθύμνου από τους Τούρκους, οι οικισμοί αυτοί συνενώθηκαν και αποτέλεσαν τα σημερινά χωριά Κεραμέ και Αγαλλιανού.
Οι παλιότερες αναφορές και τα πληθυσμιακά στοιχεία που έχουμε για τον Αγαλλιανό και τον οικισμό Λίγκρες είναι τού 1577 [Barozzi (fo26V)], αναφερόμενα ως Agaglianou και Lingres. Στα 1583 Καστροφύλακας (Κ 176) Αgaglianou, με 52 κατοίκους και Lingres με 31 κατοίκους (9 άνδρες, 15 γυναίκες, 5 παιδιά και 2 γέρους), στα 1630 Βασιλικάτα[1] (Agaglianou και Lingres), το 1659 (τουρκική απογραφή) Agaliana με 12 σπίτια, Ligrez με 11, Aya Paraski με 2 και Αyo Yani Autu (= Άϊ- Γιάννης ο Αλωτός) με 6.
1881, Δήμος Αγίου Πνεύματος, Αγαλλιανού (sic) και Λίγκραις (sic) 117 κάτοικοι.
1900, Δήμος Αγίου Πνεύματος, Αγαλλιανού και Λίγκρες, 117 κάτοικοι (54 άνδρες+ 63 γυναίκες+ Μωαμεθανοί -).
1920, έδρα αγροτικού δήμου με το όνομα «Κεραμές», Αγαλλιανός 79 κάτοικοι, Άγιος Ιωάννης - .
1928 (15-16 Μαΐου), έδρα κοινότητας «Κεραμέ», Αγαλλιανός 79 κάτοικοι (36 άνδρες και 43 γυναίκες), Λίγκρες 9 κάτοικοι (2 άνδρες και 7 γυναίκες).
1940 (16 Οκτωβρίου), Αγαλλιανός 81 κάτοικοι (34 γυναίκες και 47 άνδρες), Λίγκρες - .
1951, Αγαλλιανός 66 κάτοικοι, Λίγκρες (3 οικογένειες Βλατάκηδων οι εξής. Στέφ. Βλατάκης, Ζαχ. Βλατάκης και Ιω. Βλατάκης).
1961 (19 Μαρτίου), Αγαλλιανός 45 κάτοικοι, Λίγκρες (1969) 1 μόνον οικογένεια Βλατά και 11 σπίτια[2].
1971 (14 Μαρτίου), Αγαλλιανός 34 κάτοικοι.
1981 (5 Μαϊου), Αγαλλιανός 18 κάτοικοι, Αγία Φωτεινή - .
1991 Κεραμές- Αγαλλιανός, σύνολο 248 κάτοικοι.
2001 Αγαλλιανός 6 κάτοικοι.
Σήμερα (2007) μόνιμοι κάτοικοι 7 (ο ένας αλλοδαπός) και 3, ακόμα, αλλοδαποί χωρίς, όμως, μόνιμη διαμονή.
Γύρω από την ονομασία τού χωριού υπάρχουν οι εξής εκδοχές. Η πρώτη «Αγαλιανός», με ένα <λ> Βλ. φωτοτυπία το επιλεγμένο κομμάτι……
Το έτος 1965 κατασκευάζεται υδραγωγείο και υδρεύεται το χωριό και το 1977 ηλεκτροφωτίζεται. Ως Δημοτικό Σχολείο χρησιμοποιήθηκε ανέκαθεν αυτό τού Κεραμέ, με τον οποίο ο Αγαλλιανός, από το 1920, αποτελούσε μια κοινότητα και από το 1998 (Καποδίστριας) το δημοτικό διαμέρισμα Κεραμέ.
Κεντρικός ναός τού χωριού είναι ο άγιος Σπυρίδων, ο οποίος κοσμείται με θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο τεχνίτης τού οποίου φημολογείται ότι ήταν κάποιος λεπτουργός με το όνομα Ζαχαρίας Θεοδωράκης, από το γειτονικό Σπήλι και ότι για την κατασκευή του χρησιμοποίησε κυπαρίσσια που τού έδωσε για τον σκοπόν αυτόν η Ι. Μονή Πρέβελη. Του τέμπλου αυτού οι δυο από τις τρεις δεσποτικές εικόνες ανήκουν στον χρωστήρα τού γνωστού Ρεθεμνιώτη αγιογράφου των εικόνων τού Καθεδρικού ναού πόλεως Ρέθυμνου, Αντωνίου Χατζή Γεωργίου Βεβελάκη.
Ναοί αγιογραφημένοι τού χωριού είναι:
α΄) η αγία Κυριακή, μέσα στο χωριό, που ανακαλύφθηκε τυχαία το έτος 1932, καλυμμένη εξολοκλήρου από χώματα. Συνεχίζει, πάντως, ο μισός ναός να παραμένει θαμμένος μέσα στη γη. Ελάχιστα ίχνη τοιχογραφιών διατηρούνται σήμερα από τον άλλοτε κατάγραφο ναό. Στην κόγχη τού ιερού εικονίζονται Ιεράρχες, ενώ στο νότιο τοίχο τού ναού η αγία Κυριακή, από την οποία και δόθηκε η ονομασία στον ναό, που είχε τελείως λησμονηθεί λόγω των επιχωματώσεών του.
β΄) ο άγιος Αντώνιος, ανατολικά του χωριού, στο όρος Σιδέρωτας, που κατά το μισό βρίσκεται σε σπηλιά βραχώδους λοφίσκου. Στην κόγχη τού ιερού υπάρχει αγιογραφία τής φιλοξενίας τού Αβραάμ, ενώ στη βόρεια επιφάνεια δυο μορφές, η μια από τις οποίες είναι του αγίου Αντωνίου και η άλλη δυσδιάκριτη[3].
Άλλοι ναοί τού χωριού είναι:
γ΄) ο άγιος Γεώργιος, που βρίσκεται στο Πάνω Μετόχι, διαλυμένο από το 1930 οικισμό, σε μικρό ύψωμα ΒΔ τού χωριού, όπου βρίσκεται και το νεκροταφείο τού χωριού. Πρόκειται για το περίφημο «Χωριό των Πετυχάκηδων» (εικ. 2), που όσοι κατοικούσαν εκεί έφεραν το όνομα «Πετυχάκης»[4].
δ΄) ο άγιος Νεκτάριος, που κτίστηκε τελευταία από τον Μιχ. Βασσάλο, στην είσοδο τού χωριού.
ε΄) ο άγιος Γεώργιος στις Λίγκρες, που οικοδόμησε μαζί με ένα κελάκι η μοναχή Ευθυμία Λουλουδάκη, όπου και μόνασε μέχρι τον θάνατό τής. Εδώ υπάρχει σήμερα και ο τάφος της


Δυο ωραίες ιστορικές διηγήσεις από τον Αγαλλιανό

Ωραία ιστορική διήγηση σώζεται- γραμμένη από τον ίδιο τον αγιογράφο της Γαβριήλ Πάγκαλο- πάνω στην εικόνα τού αγίου Σπυρίδωνος, που κοσμεί το καλλιτεχνικότατο τέμπλο τού ομώνυμου ναού στον Αγαλλιανό:
Ο Αγαλλιανός, λέγει, δεν είχε εκκλησία και αποφάσισαν, με την ευλογία τού δεσπότη τους Ευμενίου Ξηρουδάκη, να κτίσουν μια σε οικόπεδο που παραχώρησε για τον σκοπό αυτόν ο ευσεβής Αγαλλιανός Γιάννης Σηφομιχελάκης. Το είχε μάλιστα ονειρευτεί πριν από χρόνια πως σε εκείνο το χωράφι του θα κτιζόταν μια μέρα εκκλησία.
Προβληματισμός, όμως τους κατέλαβε όλους όταν κάποιος ρώτησε ποιος θα ήταν ο Άγιος στο όνομα τού οποίου θα χτίζανε τη νέα εκκλησία. Έγινε θόρυβος πολύς, γιατί- όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στο ιστορικό τής εικόνας- «οι μεν ήθελαν τον μεν, οι δε τον δε» άγιο.
Ο Μιχαλιός Πετυχάκης ήταν ένας κοσμογυρισμένος ναυτικός από τον Αγαλλιανό, που σαν γύρισε όλον τον κόσμο ως λοστρόμος στα καράβια, θυμήθηκε, στο τέλος, και πάλι το χωριό του και ξαναγύρισε σε αυτό, γέρος πια, γεμάτος ωριμότητα και πλούσιες εμπειρίες. Αυτό συνέβη την ώρα που οι χωριανοί του, ο παπα- Μανόλης από τον Βάτο και ο Δεσπότης, προσπαθούσαν να βρουν τον Άγιο, στο όνομα τού οποίου θα έχτιζαν τη νέα εκκλησία. Μπήκε, λοιπόν, και ο Μιχαλιός στη συζήτηση και, κοσμογυρισμένος όπως ήταν, πρότεινε η νέα εκκλησία να πάρει το όνομα τού αγίου Σπυρίδωνα, ενός άγνωστου μέχρι τότε στους κατοίκους τού μικρού χωριού Αγίου, που εκείνος τον είχε ακούσει στα μακρινά ταξίδια που είχε κάνει και είχε, ακόμα, ακούσει πολλά για τον βίο και τα πολυάριθμα θαύματά του.
Η συζήτηση τώρα είχε ανάψει για τα καλά και με τη νέα πρόταση που έκανε ο Μιχαλιός οδηγήθηκε σε πλήρες αδιέξοδο. Τότε ο προύχοντας τού χωριού Γιώργης Παπαδομιχελάκης έδωσε στο ζήτημα την πιο δίκαιη και δημοκρατική λύση. πρότεινε να ρίξουν κλήρο! Έγραψε, λοιπόν, ο Δεσπότης τα ονόματα όλων των Αγίων που είχαν προταθεί σε κλήρους, έριξε τους κλήρους σε ένα μικρό σακουλάκι, το πήρε στα χέρια του και, αφού το κούνησε καλά- καλά, κάλεσε τον Μιχαλιό να τραβήξει έναν από αυτούς. όποιου Αγίου το όνομα θα έβγαινε, σε αυτόν τον Άγιο θα οικοδομούνταν ο ναός.
Ο Μιχαλιός έκανε τρεις φορές το σημείο τού σταυρού και είπε δυνατά εις επήκοον όλων: «Στο όνομα τού Πατρός και τού Υιού και τού αγίου Πνεύματος. Άγιε μου Σπυρίδωνα απού ‘σαι απ’ τσι Κορφούς βοήθησέ μας ούλους μεγάλους και μικρούς». Ύστερα τράβηξε τον κλήρο και βγήκε το όνομα τού αγίου Σπυρίδωνα. Έτσι, αποφασίστηκε από όλους στην εκκλησία να δοθεί το όνομα τού αγίου Σπυρίδωνα.
Με την όμορφη αυτήν παράδοση- που αναγράφεται, όπως είπαμε, στη μεγάλη εικόνα τού Αγίου, στο τέμπλο τού ναού, από το χέρι τού αγιογράφου της Γαβριήλ Παγκάλου- έχει συνδεθεί η ανέγερση στον Αγαλλιανό τής πραγματικά όμορφης εκκλησίας τού αγίου Σπυρίδωνα, που συγκινούσε, έκτοτε, ιδιαίτερα, με τον κουκουλοφόρο Άγιό της, όλους τους κατοίκους τού μικρού χωριού, μικρούς και μεγάλους. Και ό,τι ο Άγιος αυτός αγαπήθηκε ξεχωριστά φαίνεται και από το γεγονός ότι το όνομα του δόθηκε, στη συνέχεια, σε πολλά παιδιά τού χωριού, ώστε σήμερα το βαφτιστικό «Σπύρος» να δεσπόζει στον Αγαλλλιανό και την περιοχή γενικότερα.

Άλλη όμορφη παράδοση μιλά για πειρατές που επιτέθηκαν πριν από αιώνες στις Λίγκρες και αιχμαλώτισαν τους κατοίκους τού χωριού. Αμέσως κάτω από το μικρό χωριό σχηματίζεται μικρός ορμίσκος, με την ονομασία Βαρκοτόπι, όπου σε παλιότερες εποχές έδεναν μικρές βάρκες για ψάρεμα. Εδώ, σύμφωνα με την παράδοση, έδεσαν οι πειρατές τις βάρκες τους (απ’ όπου και το όνομα), προκειμένου να φορτώσουν τους αιχμαλώτους και μαζί με αυτούς- σύμφωνα με άλλη ωραία τοπική παράδοση- και «τον Κωσταντή από τις Λίγκρες»[5]- για να τους μεταφέρουν στα μεγαλύτερα σκάφη που περίμεναν στα ανοιχτά τού πελάγους και από εκεί στα σκλαβοπάζαρα τής Ανατολής.






Οικογένεια Πετυχάκηδων Αγαλλιανού- Λίγγρες

Στον εκσυγχρονιστή Δήμαρχο Ρεθύμνου Τίτο Πετυχάκη,
που τόσο βαθιά αγάπησε την γη των πατέρων του


Στους αγώνες τού Έθνους από τον Αγαλλιανό διακρίθηκε ο Γεώργιος Παπαδομιχελάκης, που έγινε τριακοσιάρχης για τον ζήλο και την ανδρεία που επέδειξε στην επανάσταση τού 1866-69.
Μια από τις μεγαλύτερες οικογένειες τού Αγαλλιανού είναι οι Πετυχάκηδες[6] που, χωρίς αμφιβολία, όλοι τους, όπου κι αν βρίσκονται σήμερα, από το χωριό αυτό έλκουν την καταγωγή τους, πράγμα για το οποίο ιδιαίτερα σεμνύνονται και καμαρώνουν. Το χωριό παλιά, όταν ακόμα βρισκόταν στην ακμή του, αποτελούνταν από δυο συνοικισμούς. τον «Κάτω Συνοικισμό», που είναι και ο κυρίως Αγαλλιανός και τον «Πάνω» που, ανέκαθεν, και χωρίς καμιά εξαίρεση, κατοικούνταν από τους Πετυχάκηδες. Αυτός, ο Πάνω συνοικισμός, λέγεται ειδικότερα Πάνω Μετόχι και είναι χτισμένη στη νότια άκρη τού λοφίσκου που ακούγεται Τσερόνι. Εδώ βρίσκεται ο λεγόμενος «Συνοικισμός των Πετυχάκηδων», με την εκκλησία τού, τον άι- Γιώργη, που προοριζόταν ειδικά για τις ανάγκες τής συγκεριμένης οικογένειας, που ανέδειξε μεγάλες μορφές τού Ρεθύμνου, όπως οι:
· Πετυχάκης Τίτος Στυλιανού (εκσυγχρονιστής Δήμαρχος τού Ρεθύμνου για ένα τέταρτο τού αιώνα)[7]
· Πετυχάκης Χαράλαμπος (προξενικός Πράκτορας στη Βρουλά, κωμόπολη τής Σμύρνης στη Μ. Ασία)[8]
· Πετυχάκης Εμμανουήλ (Διευθυντής τού Ελληνικού Προξενείου τής πόλης μας)
· Πετυχάκης Μίνως, (βουλευτής το 1907, Γενικός Διοικητής Ηπείρου και, στη συνέχεια, Χίου και Μυτιλήνης, Κυβερνητικός Επίτροπος και επιστήθιος φίλος τού Ελ. Βενιζέλου)[9]
· Πετυχάκης Κωνσταντίνος Εμμ. (ιδρυτής τού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ρεθύμνης, τού σπουδαιότερου σωματείου που γέννησε το Ρέθυμνο μέχρι σήμερα)[10]
· Πετυχάκης Χαρίλαος κ.λπ.
Από τ’ Αγαλλιανού κατάγεται και ο μεγάλος λυράρης και δάσκαλος τής Κρητικής λύρας Σπύρος Σηφογιωργάκης, ένα από τα πρώτα ονόματα τού σύγχρονου Κρητικού πενταγράμμου[11].
Στις Λίγκρες, κάτω από τον Αγαλλιανό, παρά την παραλία, διακρίνονται ίχνη παλιού οικισμού και ο ναός που προαναφέραμε τού Αγίου Γεωργίου. Στην περιοχή των Λιγκρών ήδη από το 1630 ο Fr. Basilicata μνημονεύει την ύπαρξη μύλων, αναφερόμενος στον ποταμό «Λίγκρες», που διαρρεέι την κοιλάδα τής Δρυμίσκου και χύνεται λίγο ανατολικότερα από την εκβολή τού Κουρταλιώτη ποταμού. Κατά λέξη ο Basilicata σημειώνει στο σημείο αυτό: «Ligres, fiume che macina molini et ha aqua buona et continua”. Δηλαδή, «ο ποταμός Λίγκρες κινεί μύλους, τρέχει συνεχώς και έχει καλό νερό»[12].


Ο Στέργιος Σπανάκης διερωτιέται αν το ποτάμι πήρε το όνομά του από το χωριό- που πρέπει να ήταν κοντά του- ή, πιθανή και αυτή η εκδοχή, το χωριό να πήρε το όνομά του από το ποτάμι. Όμως, σύμφωνα με την άποψη που παραπάνω παραθέσαμε, για την προέλευση τής ονομασίας «Λίγκρες», το ποτάμι θα πρέπει κανονικά να πήρε το όνομά του από το χωριό και όχι το χωριό από το ποτάμι[13]. Στις Λίγκρες, τρία χιλιόμετρα ΝΑ τού Κεραμέ και σε υψόμετρο εκατό μέτρων, υπάρχει πηγή με πλούσια παροχή, χειμώνα- καλοκαίρι, καθαρού, εύγευστου, μαλακού και χωνευτικού νερού. Το νερό διοχετεύεται σε δεξαμενή, μέσω της οποίας αρδεύεται, με φυσική ροή, η περιοχή όλη μέχρι και τον Κεραμέ.
Το όνομα τού ακατοίκητου σήμερα οικισμού προέρχεται, πιστεύω, από το ουσιαστ. «λιγάτο», από λατιν. ρήμα ligo (= δένω). Η λέξη «λιγάτο» δεν απαντιέται στα ελληνικά λεξικά είναι, όμως, συνηθέστατη στη συγκεκριμένη περιοχή και σημαίνει τον κάθετο αγωγό από τον οποίο διέρχεται ορμητικά το νερό που προορίζεται να κινήσει στη συνέχεια τη μυλόπετρα, που θα αλέσει το δημητριακό. Ο αγωγός, δηλαδή, κατά κάποιον τρόπο, «δένει» το νερό[14].
Στην περιοχή του Αγαλλιανού, το έτος 1903, ο Νουχάκης αναφέρει την ύπαρξη μεταλλείων, τα οποία άρχισαν τότε να εκμεταλλεύονται οι κάτοικοι.



[1] Στέργιου Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης Α’, Ηράκλειο 1991, 39. βλ. και Μνημεία Κρητικής Ιστορίας τ. V, 1630.
[2] Πληροφορία Μ.Μ. Παπαδάκη, στον Στέργιο Σπανάκη, Πόλεις και Χωριά τής Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τ. Α΄, Ηράκλειο 1989, 479.
[3] Για τις εκκλησίες τού Αγαλλιανού, βλ. Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Κεραμές και Αγαλλιανός, Κοινή πορεία μέσα στο χρόνο, Ρέθυμνο, 2002, 168- 169.
[4] Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Οι Πετυχάκηδες τού Αγαλλιανού, Κρητική Επιθεώρηση 11/3/1998.
[5] Βλ. σχετικά Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Ο Κωσταντής από τις Λίγκρες, περιοδ. Αμάλθεια 100-101 (Ιούλ.-Δεκ. 1994).
[6] Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Οι Πετυχάκηδες τού Αγαλλιανού, Κρητική Επιθεώρηση 11/3/1998.
[7] Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Τίτος Στυλ. Πετυχάκης, Κρητική Επιθεώρηση 7/5/1999.
[8]Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Πετυχάκης Χαράλαμπος, ο Φιλόπατρις Ρεθεμνιώτης, Κρητική Επιθεώρηση 7/5/1998.
[9] Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Μίνως Εμμ. Πετυχάκης, ο Πολιτικός και Άνθρωπος, Κρητική Επιθεώρηση 16/4/1998.
[10] Περισσότερα βλ. στον Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Ο Κωνσταντίνος Εμμ. Πετυχάκης (1853- 1929) και ο Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Ρεθύμνης, περιοδ. Αναζητήσεις, Συνδέσμου Φιλολόγων νομού Ρεθύμνου, 3/4/1996
[11]Περισσότερα βλ. στον Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, Κεραμές και Αγαλλιανός, Κοινή πορεία μέσα στον χρόνο, Ρέθυμνο 2002, 273- 276. Τού Ίδιου, Σπύρος Σηφογιωργάκης: Ο λυράρης τής γνήσιας Κρητικής Μουσικής παράδοσης, περιοδ. ΚΡΗΤΗ, τ. 221 (Ιούλ. – Αύγ. 1996), 48-51.
[12] Μνημεία Κρητικής Ιστορίας, τ.V, 30.
[13] Στέργιου Γ. Σπανάκη, Πόλεις και χωριά τής Κρήτης, ό.π.,479.
[14] Και άλλες ετυμολογίες βλ. στο βιβλίο μας Κεραμές και Αγαλλιανός, ό.π., 126-129.

Οικισμός Πλατανές

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:18 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κεντροχώρι

{highslide type="img" url="lambis/dd/kentroxori-platanes/platanes/platanes01.jpg" captionText="Πλατανές" display=none} {/highslide}

Τουλάχιστο τέσσερα χωριά – οικισμοί του Νομού Ρεθύμνης είναι πριν από αιώνες καταγεγραμμένα και διατηρούν μέχρι σήμερα το ίδιο περίπου όνομα. Πρόκειται για τον Πλατανέ του Δήμου Λάμπης, τον συνοικισμό Πλατανιά του Δήμου Ρεθύμνου και τα χωριά Πλατάνια και Πλάτανος του Δήμου Κουρητών.

Το όνομα τους φαίνεται να έχει σχέση με το ομώνυμο δέντρο, το οποίο ενδημεί και βρίσκεται σε αφθονία σε πολλά μέρη στην Κρήτη.

Το χωριό Πλατανές του Δήμου Λάμπης είναι σήμερα οικισμός του Δημοτικού Διαμερίσματος Κεντροχωρίου, που μαζί αποτελούσαν μέχρι το 1998 την Κοινότητα Κεντροχωρίου.

Βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του Όρους Κέντρος και σε υψόμετρο 510 μ.

Τον Πλατανέ τον συναντούμε σ’ όλες τις γνωστές απογραφές της περιόδου της ύστερης Ενετοκρατίας στην Κρήτη (16ος και 17ος αιώνας), δηλαδή στην απογραφή του Καστροφύλακα το 1583 και το 1659, που είχε τότε 30 σπίτια, δηλαδή οικογένειες.

Μέσα στο χωριό υπήρχε παλαιόθεν ο ναός του Τιμίου Σταυρού, στον οποίο έγινε νεότερη προσθήκη προς δυσμάς και ήτανε για πολλούς αιώνες και μέχρι πρότινος ο ενοριακός ναός του οικισμού. Το παλαιότερο τμήμα του ναού ήτανε κατάγραφο με αγιογραφίες, αλλά δυστυχώς σήμερα οι αγιογραφίες είναι σχεδόν καταστρεμμένες από την υγρασία και ο ναός αυτός είναι παραμελημένος.

Ενοριακός ναός είναι σήμερα του Αγίου Νεκταρίου, που κατασκευάστηκε τις τελευταίες δεκαετίες.

Είναι σημαντικό και πρέπει ιδιαίτερα να τονιστεί, ότι από το μικρό και φτωχό σε υλικά αγαθά Πλατανέ έχει αναδειχθεί ένα αξιολογότατο ανθρώπινο δυναμικό ειδικευμένο σε διάφορες επιστήμες, ιδιαίτερα στην ιατρική διάφορων ειδικοτήτων σε αναλογία πληθυσμού τέτοια, που δύσκολα θα τη συναντήσει κανείς σε άλλο μέρος της ελληνικής επικράτειας.

Ο Απάνω Πλατανές

Σε απόσταση 1 ώρα και 30 λεπτά με κανονική πεζοπορία και σε κατεύθυνση βόρεια από τον Πλατανέ, στις νότιες υπώρειες του Όρους Κέντρος και κατά προσωπική εκτίμηση σε υψόμετρο 800-850 μ. βρίσκεται μια εσοχή σε σχήμα φαραγγιού χωρίς διέξοδο προς τη βόρεια μεριά της, η οποία παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον. Η θέση αυτή, δηλαδή το τοπωνύμιο της περιοχής αυτής, λέγεται Απάνω Πλατανές ή ο Απάνω Πλατανές.

Το Όρος Κέντρος είναι γνωστό, ότι φημίζεται από πολύ παλιά, ότι έχει πολλά νερά και μάλιστα λέγεται ότι έχει 101 (εκατό μία) πηγές. Η παλαιότερη γραφτή αναφορά γι’ αυτήν την παράδοση προέρχεται από τον Μαρίνο Τζάνε Μπουνιαλή, που στο έργο του Ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 1645-1669 αναφέρει:

«Το Κέντρος, που ‘χεν εκατό βρύσες στα τρίγυρά του,
Παράδεισον ετύχαινε να λέσι τ’ όνομά του,
κι Αγαρηνός το πάτησε κ’ οι τόποι ‘ναι δικοί του,
τα όρη κι όλα τα χωριά, ογιά ξεφάντωσή του
….»

Είναι βέβαια προφανές, ότι ο ποιητής λόγω στίχου αναφέρει τον αριθμό εκατό, αντί του σωστού εκατό μία.

Το πλούσιο λοιπόν σε πηγές και νερά Κέντρος παρουσιάζει μια θαυμάσια, ειδυλλιακή, θα έλεγα, εικόνα κατά τους μήνες του χειμώνα και της άνοιξης, όπου τρέχουν τα νερά από τις πλαγιές του και σχηματίζουν φυσικούς καταρράκτες. Το φαινόμενο αυτό είναι καταπληκτικό, όταν μάλιστα τυχαίνει να είναι χιονισμένη η κορυφή του βουνού και οι νερομάνες από τις πλαγιές του Κέντρους ξεχειλίζουν και δημιουργούν θαυμάσιους φυσικούς καταρράχτες, οι οποίοι σχηματίζουν αφρισμένα ρυάκια και χύνονται στον Ακουμιανό Ποταμό.

Αυτό ακριβώς το καταπληκτικό για την Κρήτη φαινόμενο το συναντά κανείς σε πολλά σημεία στη θέση Απάνω Πλατανές μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού. Στη θέση μάλιστα αυτή συναντά ο επισκέπτης κατάλοιπα από το παλιό δασικό μεγαλείο των Κρητικών βουνών, δηλαδή τεράστια πρινάρια σε ύψος, αλλά κυρίως σε περίμετρο κορμού, που μπορεί να φθάνει σε κάποιες περιπτώσεις τα 4-6 μέτρα, δηλαδή δέντρα, που για να φθάσουν σε αυτά τα μεγέθη χρειάστηκε η φύση χιλιάδες χρόνια για να τα δημιουργήσει.

Στο σημείο αυτό παίρνουμε μια πλήρη εικόνα για το πως ήτανε το Κέντρος πριν από μερικές εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια, όταν ήτανε κατάφυτο και σκεπαζότανε από άκρη σε άκρη του με πρινάρια ή πλατάνια, που είναι ένα άλλο είδος που ενδημεί στη θέση Απάνω Πλατανές.

Ιστορικά Στοιχεία

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:18 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Κεντροχώρι

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ


Η αρχαιότερη μνεία τού οικισμού αναφέρεται σε συμβόλαιο τού 1301, του συμβολαιογράφου τού Χάντακα Benv. de Brixano, Vudomaierio[i]. Αναφέρεται στην επαρχία Αγίου Βασιλείου το 1577 από τον Fr. Barozzi (fo 27r) ως Vuidhomagiergiο. Από τον Καστροφύλακα (Κ176), με 60 κατοίκους, το έτος 1583 ως Vuidhomagiergiό. Από τον Βασιλικάτα[ii], το έτος 1630, ως Vuidho Magiero. Στην τουρκική απογραφή τού 1659 ως Vidu Mayeryo με 20 σπίτια[iii]. Το ίδιο έτος (1659) το χωριό εμφανίζεται να διαθέτει 77 τσερίπια[iv] χωράφια, 146 ελαιόδεντρα, 16,5 τσερίπια αμπέλια, και 25 τσερίπια ακαλλιέργητες γαίες[v]. Το 1629 το χωριό εμφανίζεται ως Vidomagiero και το 1834, στην Αιγυπτιακή απογραφή, ως Dumaghergo[vi]. Στην απογραφή τού 1881 ανήκει στον Δήμο Αγίου Πνεύματος και αναφέρεται Δουμαεργειό και έχει 195 Χριστιανούς κατοίκους[vii]. To 1900, στον ίδιο δήμο, κάτ. 246. Το 1920 είναι έδρα ομώνυμης κοινότητας με το όνομα Δουμαεργιό, με 212 κατοίκους. Το 1928 ανήκει στην κοινότητα Αρδάκτου, με 251 κατ., το 1940 έγινε Κεντροχώριον, έδρα ομώνυμης κοινότητας με 297 κατ., το 1951 κάτ. 230, το 1961 κάτ. 216, το 1971 κατ. 191, το 1981 κάτ. 117, το 1991 κάτ. 93, το 2001 κάτ. 72.

Από το έτος 1930 οι συνοικισμοί Δουμαεργιό (νυν Κεντροχώριον) και Πλατανές τής Κοινότητας Ακουμίων αποτελούν την κοινότητα Κεντροχωρίου (Δ. 7-8-1930, ΦΕΚ. Α 238/1930).

Όπως μπορούμε από τα παραπάνω να παρακολουθήσουμε, εντυπωσιάζει η εξαιρετικά μεγάλη ποικιλία με την οποία το όνομα τού χωριού απαντάται στις απογραφές και στα διάφορα έγγραφα. Έτσι, επί πλέον των παραπάνω ονομασιών, συναντήσαμε το χωριό και ως Βιδομαγιογιό[viii], Βιντό- Φιτσίλο[ix], Βίδο Φικιρλού[x]και Βίδου Μαγεργιό[xi].

· Ιστορικά στοιχεία

Ως Βουιδομεργιό βρίσκουμε το χωριό σε νοταριακή πράξη τού Μαρίνου Αρκολέου (3/2/1645)[xii], σύμφωνα με την οποία τα αδέλφια Γεωργιλάς Σαγκουινάτσος και η αδελφή του Όρσα, κληρονόμοι τής μητέρας τους μακαρίτισσας Φραντζούς, έδωσαν στον Ιάκωβο Σαγκουϊνάτσο Ρόζα όλες τις περιουσίες που είχαν στα χωριά Κισσό και Βουιδομεργιό, για να τις εκμεταλλεύεται επί δύο χρόνια, προκειμένου να εξοφλήσουν δάνειο τού Ιάκωβου Σαγκουϊνάτσου που είχε δώσει αυτός ο ευγενής κρητικός στη μακαρίτισσα μητέρα τους.

Σε άλλη νοταριακή πράξη τού Αντρέα Καλέργη βρίσκουμε το χωριό ως Βουιδομαγεργιό. Από το χωριό, λέγει, αυτό καταγόταν ο Πόλος Κασιμάτης τού Τζουάνε, ο οποίος ορίστηκε ως εκτιμητής για τον καθορισμό της τιμής τού σταριού που θα πουλούσαν τα αδέλφια Γεωργιλάς, Τζανής και Φραγκιάς από το Βάτο στον nob. h. Νικολό Μουδάτσο[xiii].

Επίσης, στα έγγραφα τού Ιεροδικείου Ρεθύμνης (15/2/1659)[xiv] υπάρχει Διαταγή τού Μεγάλου Στραταρχείου προς παραχώρηση τού τιμαρίου Βουδομαγεργειό στον εξοχώτατο αρχηγό τού Συντάγματος Χανίων Μεχμέτ βέη, σύμφωνα με παράκλησή του στην Α. Μεγαλειότητα τον Σουλτάνο. Ο Σουλτάνος «ηυδόκησεν να δεχθεί να τού δοθή (τού Μεχμέτ βέη) διά τας μεγάλας υπηρεσίας του προς το Βασίλειον». Το τιμάριο Βουδομαγεργειό είχε προηγουμένως ο ευνούχος Ιβραΐμ αντί 8000 παράδων, ο οποίος όμως πέθανε και το τιμάριο παρέμενε αδιάθετο.

Ο θρύλος τής Αρχόντισσας Μαρίας

Ο Μιχάλης Μ. Παπαδάκης[xv] ασχολούμενος με την ιστορική Μονή τού Αγίου Πνεύματος, που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής ΒΔ τού Βουϊδομαγερειού, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και σε γνωστότατο στην περιοχή θρύλο, που επιχειρεί με λαϊκό τρόπο να εξηγήσει την τόσο ιδιόμορφη ονομασία τού χωριού, την οποία τόσο πολύ έχουν κακοποιήσει οι διάφοροι απογραφείς και λοιποί ερευνητές από την Ενετοκρατία μέχρι και τις ημέρες μας.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον θρύλο αυτόν, στα χρόνια τού Βυζαντίου, ζούσε στο χωριό μια όμορφη αρχόντισσα με το όνομα Μαρία, ιδιοκτήτρια όλης της περιοχής, από την κορυφή τού όρους Κέδρος μέχρι κάτω, στο Λυβικό Πέλαγος. Αυτή είναι που έκτισε και την Ι. Μονή τού Αγίου Πνεύματος, στην οποία και μόνασε, στη συνέχεια, πέθανε και θάφτηκε. Για την καλλιέργεια, λοιπόν, των πολλών και πλούσιων κτημάτων της στην περιοχή, η Μαρία είχε το χωριό Βουιδομαγερειό, στο οποίο κατοικούσαν οι ζευγολάτες της και βρίσκονταν οι στάβλοι των αροτριώντων ζώων της. Αυτό ακριβώς- σύμφωνα με τη συγκεκριμένη παράδοση- σημαίνει και η ονομασία τού χωριού. δηλαδή, το α΄ συνθετικό τα βόδια που ζευγάριζαν τα απέραντα χωράφια τής πλούσιας Μαρίας και το β΄ συνθετικό το μαγεργειό, όπου ετοιμαζόταν το φαγητό για τους ζευγολάτες. Λέγεται, ακόμα, ότι με δική της πρωτοβουλία διαμορφώθηκαν για πρώτη φορά σε καλλιεργημένες πεζούλες όλες οι βραχώδεις πλαγιές βόρεια από το Κεντροχώρι και τον Πλατανέ.

Θεωρούμε, πάντως, ότι αυτή η ευρύτατα διαδεδομένη και καθ’ όλα όμορφη παράδοση τής περιοχής- που δεν πρέπει, για τον λόγο αυτόν, να την αφήσουμε επ’ ουδενί να χαθεί- δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με το όνομα τού χωριού. Αλλά την άποψή μας επ’ αυτού θα την εκφράσουμε πλήρη και εμπεριστατωμένη εν ευθέτω χρόνω.

Η νεότερη μετονομασία τού χωριού σε «Κεντροχώρι» δεν έχει τίποτε το ουσιαστικό να προσδώσει στο χωριό και θα πρέπει πάση θυσία να υποχωρήσει μπροστά στην ομορφιά, τη γοητεία αλλά και τις παραδόσεις και τους θρύλους που συντηρεί και διασώζει η παλιά του ονομασία Βιδουμαγεργειό- Δουμαεργιό. Εξάλλου δα, το… Κεντροχώρι δεν είναι και το μοναδικό κεντρικό στην περιοχή χωριό, αλλά ούτε και το μοναδικό χωριό τού όρους Κέντρους, ώστε να μονοπωλήσει αυτήν την ονομασία, η οποία στην περίπτωσή του, παραμένει γράμμα κενό! Γιατί χωριά τού Κέντρους είναι και ο Πλατανές και ο Κισσός και η Κρύα Βρύση, από τις ΝΔ κλιτείς τού όρους, αλλά και το Γερακάρι, οι Βρύσες και το Χωρδάκι, από τις ΒΑ.




[i] R. Morozzo della Rocca, fonti per la storia di Venezia, σ. 160. Στέργιου Γ. Σπανάκη, Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων (Μητρώον των οικισμών), Ηράκλειο 1991, 198.

[ii] Στέργιου Γ. Σπανάκη, Μνημεία Κρητικής Ιστορίας V, 130.

[iii] Ν. Σταυρινίδη, «Απογραφικοί Πίνακες», Κρητικά Χρονικά, ΚΒ΄, 128. Την ίδια χρονιά βάσει τού ιεροδικαστικού κώδικα το χωριό πληρώνει 13 χαράτζια. Ο ίδιος αριθμός σπιτιών το 1659 πληρώνει φόρο καφτανίου. Το 1651/2 τα χαράτζια του γίνονται 12 (Ευαγγελία Μπαλτά- Mustafa Oguz, Το Οθωμανικό Κτηματολόγιο τού Ρεθύμνου, Ρέθυμνο 2007, 479).

[iv] Τσερίπ (cerib)= μονάδα μέτρησης επιφανείας, που ισοδυναμεί προς 60 τετραγωνικούς πήχεις.

[v] Ευαγγελία Μπαλτά- Mustafa Oguz, ό.π.

[vi] Rob. Pashley, Travels in Crete, II, 313.

[vii] Νικ. Σταυράκη, Στατιστική του πληθυσμού της Κρήτης, Αθήνησι 1890, 27.

[viii] Μεταφράσεις Τουρκικών Ιστορικών Εγγράφων, υπό Νικολάου Σ. Σταυρινίδου, τ. Γ΄ ετών 1694-1715, Ηράκλειο 1987, πράξη 1572, 257.

[ix] Παπιομύτογλου Γιάννη Ζ. (Επιμέλεια), Έγγραφα Ιεροδικείου Ρεθύμνης 17ος- 18ος αι., Οι μεταφράσεις τού «Βήματος» Ρεθύμνης, Ρέθυμνο 1995, έγγραφο 64, σ. 72, Θεωρώ ότι υπό το όνομα αυτό υποκρύπτεται το χωριό Βουιδομαγεργειό.

[x] Μεταφράσεις Τουρκικών Ιστορικών Εγγράφων, υπό Νικολάου Σ. Σταυρινίδου, τ. Α΄ ετών 1657-1672, Ηράκλειο 1986, πράξη 163, 116.

[xi] Ό.π., πράξη 164, 117

[xii]Γιάννη Μιχ. Γρυντάκη, Μαρίνος Αρκολέος, Ο τελευταίος νοτάριος της Δυτικής Κρήτης, Πρωτόκολλο 1643-1646, Ρέθυμνο 2003, πράξη 180, σ. 248.

[xiii] Γιάννη Μιχ. Γρυντάκη Το Πρωτόκολλο τού Ρεθεμνιώτη νοτάριου Αντρέα Καλέργη (1634-1646), Αθήνα 1994, πράξη 267, σ. 187.

[xiv] Παπιομύτογλου Γιάννη Ζ. (Επιμέλεια), Έγγραφα Ιεροδικείου Ρεθύμνης 17ος- 18ος αι., Οι μεταφράσεις τού «Βήματος» Ρεθύμνης, Ρέθυμνο 1995, έγγραφο 71, σ. 76.

[xv] Μιχ. Μ. Παπαδάκη, Το Μοναστήρι τού Πρέβελη, Ρέθυμνο, 1978, 168. Τού ίδιου, «Η Μονή και η Σχολή τού Αγίου Πνεύματος», περιοδ. Προμηθεύς ο Πυρφόρος 18 (1980), 5.

Για τον επισκέπτη

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:17 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Καρήνες

ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ

ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού είναι ο Καθεδρικός ναός του χωριού χτίστηκε το 1960 και Είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής . Το Βόρειο κλίτος είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ευστράτιο και το Νότιο κλίτος στην Αγία Βαρβάρα. Ο σημερινός ναός χτίστηκε στην θέση παλαιού ο οποίος δυστυχώς γκρεμίστηκε το 1959. Ο παλιός ναός ήταν ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής αφιερωμένη στον Αστράτηγο (Αρχιστράτηγο Μιχαήλ) στον Τίμιο Σταυρό(Ύψωση) και την Αγία Βαρβάρα . Τα μόνα κειμήλια που σώζονται απ αυτόν το ναό είναι τα εικονίσματα : Αρχιστράτηγου Μιχαήλ, Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος , Κοίμηση της Θεοτόκου , Ύψωση του Τιμίου Σταυρού , εικόνα της Αναστάσεως τμήμα του κεντρικού Σταυρού του τέμπλου ένα παλαιό ευαγγέλιο τυπωμένο στην Βενετία το σημαντήρι του παλαιού ναού όπως και μια καμπάνα με παραστάσεις που βρέθηκε θαμμένη πλησίον του νότιου τοίχου του κατεδαφισμένου ναού.Κατά την κατεδάφιση ανεβρέθηκαν πλήθος μνημάτων στο εσωτερικό και το εξωτερικό του ναού ορισμένα εκ των οποίων ιερωμένων. Ο Gerola μας παρέχει φωτογραφία του παλαιού κωδωνοστασίου το οποίο ήταν το αρχαιότερο στο νομό Ρεθύμνης και έφερε επιγραφή με το όνομα του κτήτορα ΦΡΑΓΚΙΑ ΒΛΑΣΤΟ και την χρονολογία 1601.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (εντός του χωριού) Ιερός Βυζαντινός ναός εντός του χωριού ο οποίος λόγω καθίζησης του εδάφους είναι ερείπιο. Σώζεται μόνο ο Βόρειος τοίχος και τμήμα του δυτικού επί των οποίων σύμφωνα με το Gerola « είναι ζωγραφισμένοι οι κτήτορες που το ένα χέρι τους έχουν στο στήθος και με τα άλλο βαστούν το εκκλησάκι.» Η αγιογραφία αυτή και τμήματα άλλων έχουν αφαιρεθεί από την αρχαιολογική υπηρεσία και φυλάσσονται στον καθεδρικό ναό.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΗΝ «ΚΕΦΑΛΑ» Ο ιερός ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην θέση «Κεφάλα» είναι βυζαντινός ναός που υπαγόταν στην ιερά μονή Αρσανίου και όπου όμως σήμερα χρειάζεται συντήρηση.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΗΝ «ΠΕΤΡΑ» Ο ιερός ναός της Παναγίας – Γέννηση της Θεοτόκου βρίσκεται στην τοποθεσία «Πέτρα» όπου μέχρι τα μέσα του 20 αιώνα υπήρχε οικισμός . Χαρακτηριστικό στα πελέκια του κεντρικού θυρώματος είναι ένα Βενετσιάνικο οικόσημο . Πλησίον του ναού σώζεται μεγάλο τμήμα παλαιού πύργου ή Κούλε, χτισμένο σε εξέχοντα πέτρινο λοφίσκο. Η εκκλησία εορτάζεται 8 του Σεπτέμβρη όπου προσελκύει πολλούς προσκυνητές και από τα γύρω χωριά.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΟΝ «ΚΑΛΟΓΕΡΑΔΟ» Βορειοδυτικά του οικισμού Καρινών και στην τοποθεσία «Καλογεράδος»βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας Βενετσιάνικης εποχής. Ο ναός έχει συντηρηθεί και αναπαλαιωθεί πρόσφατα. Η στέγη είναι γυρισμένη με μακρόστενα πελέκια εξ ολοκλήρου. Χαρακτηριστικό είναι τα πελέκια του θυρώματος και του Βόρειου παραθύρου. Βόρεια του ναού και ανατολικά υπήρχε μέχρι την δεκαετία του ’50 οικισμός του οποίου σώζονται ορισμένα σπίτια.

ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Ο ιερός ναός της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στην τοποθεσία «Σκαλώματα ή Σκάλα» μέσα σε μια κατάφυτη περιοχή από δρυς και ελιές. Ο ναός είναι μονόχωρος ο θόλος στηρίζεται σε δύο οξυκόρυφα τόξα. Φέρει κωδωνοστάσιο. Δυτικά του ναού υπήρχαν κτίσματα όπου την κατοχή αποτελούσαν καταφύγιο για τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΗΝ«ΚΕΦΑΛΑ» Ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου βρίσκεται βορειοανατολικά του οικισμού Καρινών στην θέση «Κεφάλα» Ο ιερός ναός μαζί με παλαιό ετοιμόρροπο συγκρότημα κελιών και κοινόχρηστων χώρων αποτελούσαν μετόχι της ιεράς Μονής Αρσανίου. Ο ναός είναι σε καλή κατάσταση και φέρει πέτρινο λαξευτό κωδωνοστάσιο. Πλησίον και δυτικά του ναού βρίσκεται ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου όπου ανήκε και αυτός στην ιερά Μονή Αρσανίου και όπου σήμερα χρειάζεται συντήρηση.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΟΥ «ΚΕΡΑΜΟΥ» Ο ιερός ναός της Παναγίας βρίσκεται βόρεια του οικισμού Καρινών στην θέση «Κεράμου» μέσα σ΄ένα θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον είναι κτίσμα των αρχών της δεκαετίας του 1990 χτισμένο από την οικογένεια Φραγκίσκου Νικολουδάκη. Στην θέση αυτή υπήρχε παλαιός ναός ερειπωμένος όπου ανήκε στην Ιερά Μονή Αρσανίου μέχρι το μεσοπόλεμο οπότε και αποχώρησαν οι μοναχοί και η περιουσία του μετοχιού πέρασε στο Εφεδρικό ταμείο και έπειτα στους Καρινιώτες.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΙΝΩΝ

Το κτίριο του σχολείου των Καρινών είναι δημιούργημα των αρχών του 20 αίωνα και η επέκταση του τον Μεσοπόλεμο. Λειτουργούσε παλαιά ως διθέσιο κι απ΄ τα τέλη της δεκαετίας του ’70 ως μονοθέσιο μέχρι που έκλεισε στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Σήμερα γίνονται προσπάθειες από το δήμο και τον Πολιτιστικό σύλλογο Καρινών να συντηρηθεί και να αποκατασταθεί ώστε να χρησιμοποιηθεί ως αίθουσα Πολιτιστικών και Κοινωνικών εκδηλώσεων.

Το συγκεκριμένο κτίριο χρήζει και ιστορικής σημασίας καθώς ήταν η έδρα και ο τόπος συνάντησης των καπεταναίων των αντάρτικων ομάδων κατά την Εθνική Αντίσταση 1941-1944 του ν. Ρεθύμνου. Συγκεκριμένα στο σχολείο Καρινών έγιναν δυο μεγάλα συνέδρια όπου στο δεύτερο (Απρίλη 1943) οι αντιστασιακές ομάδες (ΕΑΜ) διασπάστηκαν και έγινε αυτό που επιδίωκαν οι ανταγωνισμοί των Μεγάλων Συμμαχικών δυνάμεων που δυστυχώς αποτέλεσε και την αρχή για τον μετέπειτα Εμφύλιο.

Το χωριό πανηγυρίζει στις 14 Σεπτεμβρίου Ύψωση Τιμίου Σταυρού όπου συντρέχουν και οι κάτοικοι των γύρω χωριών . Άλλο πανηγύρι γίνεται στις 8 Σεπτεμβρίου στην Παναγία στην Πέτρα αλλά και στις 6 Αυγούστου στο Σωτήρα Χριστό όπου λαμβάνουν χώρα οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για την Εθνική Αντίσταση και τον Καπετάν Λεμονιά (Νικόλαο Παπαδάκη)

Οι Καρινιώτες αν και αψύς και σκληραγωγημένοι είναι φιλόξενοι μερακλήδες και γενναιόδωροι. Τα παλιά πανηγύρια του Τιμίου Σταυρού που κρατούσαν εβδομάδα ολόκληρη έχουν μείνει ανεξίτηλα στην μνήμη όλων.

Γεωγραφική Θέση

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:16 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Καρήνες

Οι Καρήνες είναι ένα ορεινό χωριό της πρώην επαρχίας Αγίου Βασιλείου και νυν δήμου Λάμπης. Το υψόμετρο του χωριού είναι 550.00 μ.

Είναι το ποιο απομακρυσμένο από το γιαλό και Βόρεια και Νότια. Εάν κοιτάξουμε το χάρτη της Κρήτης και τραβήξουμε έναν νοητό κάθετο άξονα από την παραλία του Πλατανιά στο Κρητικό Πέλαγος μέχρι την Κεραμιανή παραλία στο Λυβικό Πέλαγος οι Καρήνες βρίσκονται στο κέντρο του νομού Ρεθύμνου. Το χωριό είναι χτισμένο στην εσχατιά της επαρχίας Αγίου Βασιλείου στο κέντρο του τριγώνου που διαγράφουν τα σύνορα με την επαρχία Αμαρίου & την επαρχία Ρεθύμνου . Ανατολικά συνορεύει με την Πατσό του δήμου Συβρίτου ( Πατσώτικος Ποταμός και φαράγγι Αγίου Αντωνίου ), Νοτιοανατολικά με το όρος Σωρό της επαρχίας Αμαρίου και το Σπηλιανό όρος Βορίζη ,Νότια με τις Καρηνιώτικες Κορφές , Νοτιοδυτικά με τα Λοφιά της περιφέρειας Λαμπηνής, Βόρεια και Δυτικά με τα χωριά του Βρύσινα και την Ονιθέ.

Παλαιότερα πέραν του κύριου οικισμού, τις Καρήνες απάρτιζαν μικρότεροι οικισμοί (μετόχια) με τις παρακάτω ονομασίες

1. «Καλογεράδος» (Βορειοδυτικά του οικισμού)
2. «Πέτρα» ((Βορειοδυτικά του οικισμού)
3. «Άγιος Ιωάννης-Κεφάλα» (Ανατολικά του οικισμού) το αναφερόμενο μετόχι ήταν ιδιοκτησία της Ιεράς Μονής Αρσανίου μέχρι και την εποχή του μεσοπολέμου οπότε και οι μοναχοί το εγκατέλειψαν και η περιουσία της Μονής περιήλθε στο Εφεδρικό Ταμείο και σήμερα πλέον σε ιδιώτες

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ

Οι κάτοικοι του χωριού διατηρούν μέχρι σήμερα πολλά από τα στοιχεία των παλαιών . Εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται με τις παραδοσιακές ασχολίες του πρωτογενούς τομέα της Γεωργίας και ειδικά την κτηνοτροφία στην οποία είναι ειδήμονες. Σήμερα στο χωριό υπάρχουν σύγχρονες κτηνοτροφικές μονάδες αιγοπροβατροφίας αλλά και κονικλοτροφίας όπου συνδυάζονται οι παραδοσιακές με τις σύγχρονες απαιτήσεις.

Ιστορικά Στοιχεία

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012 13:16 Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Καρήνες

ΟΝΟΜΑΣΙΑ

Το τοπωνύμιο «Καρήνες ή Καρήνες » άλλοτε απαντάται με –ι-(γιώτα) και άλλοτε με –η- (ήτα).

Α) ΚΑΡΗΝΕΣ

Σύμφωνα με τον φιλόλογο Θ.Σ.Πελαντάκη, ετυμολογεί το όνομα λέγοντας ότι «η γραφή του ονόματος με –η- ενθυμίζει Ομηρικές λέξεις: το Κάρα, το Κάρη, το Κάρηνον = κεφαλή, κορυφή. Δικαιολογείται δε από το γεγονός ότι το χωριό Καρήνες έχει πολλούς λόφους, βουνά, κορυφές. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το ότι στο όρος Κέντρος υπάρχουν τοπωνύμια με την ίδια ρίζα: «Ακάρε», «Αποκάραδο» κ.τ.λ.

Β) ΚΑΡΙΝΕΣ

Σύμφωνα με μελέτη του κ. Εμμανουήλ Γ. Γενεράλη (1860-1943) αναφέρει: «Καρίναι: Καρίνη και εις την εκφοράν των νεκρών θρηνωδός, μοιρολογίστρα. Εντεύθεν το Καρικνή. Μούσα = επιτάφιος θρήνος, μοιρολογικόν τραγούδι. Ο Ησύχιος λέγει: «Καρίναι: θρηνώδεις μουσικαί αι τους νεκρούς τω θρήνω παραπέμπουσαι προς τας ταφάς και τα κήδη. Παρελαμβάνοντο δε από Καρίας και τους αλλοτρίους νεκρούς επί μισθώ εθρήνουν». Οι κάτοικοι του χωριού Καρινών και σήμερον είναι εύμολπο προς τω φιλοπόλεμω».

Πηγή: Σπύρος Απ. Μαρνιέρος «Αρχαίες Πόλεις και Οικισμοί στα Ρεθεμνιώτικα»

Εκδότης: Μ. Παπαδάκης (Δάνδολος) «Κρητολογικό Ημερολόγιο» 1994

ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

Ο οικισμός ανάγεται στην Β΄ Βυζαντινή περίοδο καθώς συναντάται για πρώτη φορά σε έγγραφο του Βενετού δούκα της Κρήτης Jacobo Delfino για το διαχωρισμό του φέουδου ανάμεσα στον Γεώργιο Βαρούχα και τον ανιψιό του Μιχαήλ το έτος 1260-1262.

Στον Fr. Barozzi το 1577 καταγράφεται Carines στην επαρχία Αμαρίου. To 1583 ο Καστροφύλακας δύο οικισμούς στο νομό Ρεθύμνης ο πρώτος ως Carines με 312 κατοίκους και ο δεύτερος ως Carrines με 36 κατοίκους. Ο Στέργιος Σπανάκης σχολιάζει σχετικά « πρόκειται για λάθος ή μήπως ο μικτότερος οικισμός ήταν χωριστή συνοικία του μεγαλύτερου και αναφέρεται ιδιαιτέρως όπως συμβαίνει και σ’ άλλες περιπτώσεις.»

Απ’ τoν Βασιλικάτα το 1630 αναφέρεται ως Charines (Μνημεία Κρητικής Ιστορία σελ.129). Κατά την Αιγυπτιακή απογραφή του 1834 υπήρχε χωριό στην επαρχία Αμαρίου με το όνομα Κarines. Το 1881 αναφέρεται «Καρίναις» στο δήμο Μέρωνα Αμαρίου με 252 χριστιανούς κατοίκους και το 1900 με 275. Έπειτα οι Καρήνες απαντώνται το 1920 ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, πλέον με 294 κατοίκους και το 1928 ως έδρα ομώνυμης κοινότητας με 395 κατοίκους. Απ' το 1940 τις συναντούμε ως «Καρίναι» με 436 κατοίκους, το 1951 με 398 κατοίκους, 1961 με 370, 1971 με 293, 1981 με 239, 1991 με 256 κατοίκους 2001 με 218 κατοίκους.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Οι κάτοικοι του χωριού φημίζονται για την ανδρεία, το φιλότιμο την φιλοξενία αλλά και τον αψύ χαρακτήρα τους. Οι Καρήνες ευρισκόμενες σε τοποθεσία που είναι μεταίχμιο τριών επαρχιών (Αμαρίου, Αγίου Βασιλείου και Ρεθύμνου) μέσα στην ορεινή ενδοχώρα του νομού προσφέρονταν για καταφύγιο επαναστατών. Επίσης, οι συνθήκες της εποχής και το πνεύμα που επικρατούσε στο χωριό οδηγούσαν την πλειοψηφία των κατοίκων στην επαναστατική δράση. Οι κάτοικοι των Καρινών είχαν αναλάβει ρόλο προστάτη των Χριστιανών της περιοχής αλλά και των οδοιπόρων (ο παλαιός Αγιοβασιλιώτικο δρόμος περνούσε απ΄ τα όρια του χωριού: Λείβαδος Πέτρα-Χάνι Προκόπη-Λοφιά Δαριβιανά–Σπήλι καθώς το χωριό ήταν θύλακας χριστιανικός σε περιοχή όπου περιξ υπήρχαν κυρίως τουρκοκατοικημένα χωριά Πατσός, Γενή, Καρέ, Αμπελάκι κ.τ.λ.

Οι Καρήνες υπήρξαν μάνα αγωνιστών και τόπος περίθαλψης και αρωγής διωκομένων από τους Οθωμανούς και ως εκ τούτου οι Καρινιώτες ήταν οι συνήθεις ύποπτοι για κάθε αδίκημα κατά την Τουρκική διοίκηση.

Η προφορική παράδοση οι παλαιοί περιηγητές και οι ιστορικοί το αναφέρουν ως το Χριστιανοχώρι των Καρινών που δεν «κατοικήθηκε ούτε κάηκε ποτέ από Τούρκους.»

Οι Καρήνες πρωταγωνιστούν στις ταραχές και στον αναβρασμό της περιόδου 1891-1892 («Οκτωβριανά») μαζί με τις άλλες περιοχές τ’ Αμαρίου, τ΄ Αι Βασίλη , της Άσοι Γωνιάς, τ΄ Ατσιπόπουλο, των Σφακίων, των Περιβολίων και των Ανωγείων. Κυρίαρχα ήταν τα ζητήματα των φυγόδικων και καταδιωκόμενων Καρινιωτών αγωνιστών Γεωργίου Παπαδάκη, Ιωάννη Στεφανάκη, Γεωργίου Παλιεράκη και Βλαστού Φραγκιουδάκη μαζί μ΄ αυτά του Αμαριώτη Στυλιανού Ιερωνυμάκη και του Γαλλιανού Ευάγγελου Φραγκιαδάκη. Οι Καρινιώτες εμπλέκονται με παράσταση τους στις Αρχές για τη διαλεύκανση και της τιμωρίας των υπευθύνων της δολοφονίας του Μελαμπιανού Παπά Αυγουστάκη και την περίθαλψη του ετέρου

Τραυματισμένου της ενέδρας των Οθωμανών Αλεξ. Μελιδονιώτη. Στην Επανάσταση του 1895-1897 ήταν απ’ αυτούς που μέχρι τέλος υποστήριζαν το αίτημα της ¨Ένωσης κι όχι της αυτονομίας με χαρακτηριστική την αντίδραση τους στην πρόταση του Κούνδουρου στην συνέλευση του Kλίματος Αποκορώνου.

Στο σημείο αυτό θα αναφερθούμε περιληπτικά σε αυτούς που αγωνίστηκαν εναντίον του Οθωμανού κατακτητή από το 1830-1930 έτσι όπως καταγράφτηκαν από τον Θεμιστοκλή Σοφούλη σε έκδοση του Υπουργείου Στρατιωτικών επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου και το έργο του δασκάλου Νικολάου Φασατάκη.

1.Πατήρ Νικόλαος Παπαδάκης
2. Γεώργιος Ν. Παπαδάκης, οπλαρχηγός επαρχίας Αμαρίου και Σωματάρχης. Αγώνες : 1866,1878,1889 και 1890.
3. Εμμανουήλ Ν. Παπαδάκης Πεντακοσίαρχος και πρώτος Φρούραρχος των προφυλακών του Αμαρίου.
4. Νικόλαος Σέρδες ,αγώνες 1878 1896
5. Νικόλαος Μπλάζιος Οπλαρχηγός, Αρκάδι 1866
6. Γεώργιος Σέρδες Οπλαρχηγός 1878
7. Ευάγγελος Σέρδες
8. Ιωσήφ Γεωρ. Δασκαλάκης, Καπετάνιος των Καρινών, Πεντακοσίαρχος, Πληρεξούσιος Αμαρίου στη Γεν. Συνέλευση των Κρητών του 1878. Αγώνες 1858,1866,1878.
9. Ιωάννης Ιως. Δασκαλάκης εκλεγμένος Οπλαρχηγός Καρινών
10. Εμμανουήλ Κουτσάκης, σκοτώθηκε 1867.
11. Βασίλειος Α. Παλιεράκης ,Διακοσίαρχος, Αγώνες 1878 κε.
12. Δημήτριος Απ. Παλιεράκης, Σημαιοφόρος Οπλιτών Καρινών, Εκατόνταρχος 1866,1878, 1896.
13. Εμμανουήλ ή Αναγνώστης Στελιουδάκης σκοτώθηκε το 1867
14. Γεώργιος Εμμ. Στελιουδάκης σκοτώθηκε το 1867
15. Κοκοτσάκης Εμμ
16. Κουτσάκης Ιωάννης
17. Κουτσάκης Ματθαίος
18. Κουτσάκης Μιχαήλ
19. Νικολουδάκης Στυλιανός
20. Σαββακης Γεώργιος
21. Σαββάκης Ιωαννης
22. Σερδάκης Κων/νος
23. Στελιουδάκης Στυλιανός

ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

Σημαντική όμως ήταν η προσφορά του χωριού των Καρινών και την περίοδο της Γερμανικής κατοχής με έντονη αντιστασιακή δράση όλων των κατοίκων όπου λόγω των πατριωτικών τους αισθημάτων και της γεωγραφικής θέσης του χωριού αποτελούσε σημείο συνάντησης και καταφύγιο.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ «ΚΑΠΕΤΑΝ ΛΕΜΟΝΙΑΣ»

Μια από τις κορυφαίες προσωπικότητες του αντιστασιακού κινήματος στην Κρήτη ο καπετάν Λεμονιάς (Νικόλαος Παπαδάκης) γεννήθηκε στις Καρήνες το 1901. Εθελοντής στη Μικρασιατική εκστρατεία την περίοδο της κατοχής μυήθηκε στο ΕΑΜ από τον καθηγητή Γιάννη Μαθιουδάκη από την Κοξαρέ. Σύντομα (αν και αγράμματος) αναδείχτηκε σε γενναίο καπετάνιο του Ε.Λ.Α.Σ. όπου παρέλαβε την αρχηγία του Ε.Λ.Α.Σ στο Ρέθυμνο από τον καπετάν Γιάννη Σπιθουλάκη. Διακρινόταν για την φιλοπατρία του, τη μετριοφροσύνη του, την ευστροφία την τόλμη και την αντρεία του. Έδωσε τις μάχες α) Ποταμών (11/9/1943) β) Αγριοχώραφο Κουρταλιώτη (29/08/1943) γ) Κρουσανιώτικο Φαράγγι (14/07/1943 και 07/08/1943) δ) Αραβάνες (29/8/1943) ε) Κοξαρές (29/08/1943).

Αν και προσωπικά είχε καταφέρει να θέσει εαυτόν εκτός του εμφύλιο πολεμικού κλίματος της εποχής, δολοφονήθηκε από χέρι ελληνικό στις 17/01/1945 στην θέση «Κουτσουλίθρα» του χωριού Κοξαρέ.

Στις Καρήνες στο Δημοτικό σχολείο πραγματοποιήθηκαν δυο (2) Παγκρήτια Συνέδρια των μυστικών πατριωτικών οργανώσεων της Κρήτης όπου στο δεύτερο στις 3 Μαίου 1943 οι αντιστασιακές ομάδες (ΕΑΜ) διασπάστηκαν και έγινε αυτό που επιδίωκαν οι ανταγωνισμοί των Μεγάλων Συμμαχικών δυνάμεων που δυστυχώς αποτέλεσε και την αρχή για τον μετέπειτα Εμφύλιο.

Το σπίτι του Σταύρου Τζουρμπάκη ή Σταυριανού ή Σταυγιανού στις Καρήνες είχε χαρακτηριστεί «Σπίτι των κατασκόπων» λόγω του ότι ήταν σημείο συνάντησης και καταφύγιο των αντιστασιακών ομάδων. Απ‘ αυτό το σπίτι είχαν περάσει μεγάλες προσωπικότητες της αντίστασης: Μπαντουβάς, Πετρακογιώργης, Κατσιάς, Λεμονιάς κ.α.. και σ’ αυτό το σπίτι διέμειναν και ένα βράδυ ο Κραίπε και η ομάδα απαγωγής του.

Πεσόντες Κατά του Γερμανού Κατακτητή

1. Νικολουδακης Εμμανουήλ τ. Ιωάννου
2. Τζουρμπάκης Ευάγγελος του Βασιλείου
3. Τζουρμπάκης Ευάγγελος του Εμμανουήλ
4. Τραϊτοράκης Ιωσήφ
5. Φραγκιουδάκης Μάρκος του Ζαχαρία

Δήμος Αγίου Βασιλείου | Δημαρχείο Σπηλίου, 740 53 Ρέθυμνο - Κρήτη, Ελλάδα. | Τηλ. 28320 22046 - 22888 :: Φαξ. 28320 22777 :: e-mail. dimoslam@otenet.gr | Copyright © Δήμος Αγίου Βασιλείου.

Κορυφή Desktop version